İpotek Finansmanı Kuruluşlarına İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ Taslağı

"İpotek Finansmanı Kuruluşlarına İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ Taslağı" görüşe açılmış bulunmakta olup, söz konusu taslağa ilişkin görüşleriniz, 16 Mayıs 2008 tarihine kadar posta yoluyla Kurulumuz merkez adresine veya elektronik ortamda ifk@spk.gov.tr e-posta adresine gönderilebilir.

Söz konusu Tebliğ Taslağı metni için tıklayınız.

Taslak ile getirilen düzenlemeler

Konut Finansmanına İlişkin Kanun Değişiklikleri (Kanun) 2007 yılı Mart ayında yürürlüğe girmiştir. Kanun, birinci ayağında, konut kredilerine ilişkin çeşitli düzenlemeler getirmekte, ikinci ayağında ise, konut kredilerinin ikincil piyasasını düzenlemektedir. Kanun ile, konut kredilerinin sermaye piyasası yoluyla finanse edilebilmesi, böylece kredi vadelerinin uzaması ve faizlerin düşmesi amaçlanmıştır.

Konut kredilerinin ikincil piyasalarının düzenlenebilmesi amacıyla ilk aşamada ipoteğe dayalı menkul kıymetler (İDMK) ve ipotek teminatlı menkul kıymetlere (İTMK) ilişkin düzenlemeler yapılmıştır. Bu aşamada ise, bu araçların ihracı için temel fonksiyon üstlenecek "İpotek Finansmanı Kuruluşlarına İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ Taslağı" hazırlanmış olup kamuoyuna sunulmaktadır.

İpotek finansmanı kuruluşları (İFK'lar), tüketiciyle doğrudan ilişkiye girmeyen, konut kredisi veren kuruluşlara çeşitli yollarla fon sağlayan kuruluşlardır. İFK'lar, gerekli fonları, menkul kıymet çıkararak sermaye piyasasından sağlamaktadır. Bu kuruluşlar, gerek gelişmiş gerekse de başarılı gelişmekte olan ülkelerde konut finansmanı sistemine sermaye piyasalarından fon sağlanmasına öncülük etmişlerdir. Bu konuda, ABD, Fransa, Hong Kong, Malezya, Kolombiya, Güney Kore, Mısır, Ürdün gibi pek çok örnek mevcut bulunmaktadır.

Diğer taraftan, İFK'ların çekim etkisi yaratabilmesinin ancak ölçek ekonomisinden yararlanabilmeleri ve bankalara eşit mesafede konumlanarak merkezi ve tarafsız bir konumda yer alabilmeleri ile mümkün olabildiği hususunun da belirtilmesinde yarar görülmektedir. Esasen, bankaların yalnız kendi portföylerini menkul kıymetleştirecek bir iştiraki biçimindeki İFK'ların gerekli ölçek ekonomisine ulaşabilmeleri de, ekonomiye ciddi etkide bulunabilmeleri de olanaklı görülmemektedir.

Tebliğle yapılan düzenlemelerden önemli olanlarına aşağıda yer verilmektedir:

1. Kurucular

Banka kurucu ortakları için aranan şartları ve Tebliğ'de yer verilen bir kısım diğer şartları taşıyan gerçek ve tüzel kişiler İFK kurucusu olabilecektir.

2. Denetim ve Risk Yönetimi

İFK'ların bünyesinde yeterli bir iç kontrol, risk yönetimi, iç denetim sistemleri kurulması ve bu faaliyetleri yürütecek birimlerin, yönetim kurulu bünyesinde oluşturulan "Denetimden Sorumlu Komite"ye bağlı olarak faaliyet göstermesi zorunludur. Bunlara ilişkin esaslar Tebliğ'de ayrıntılı olarak belirlenmiştir.

3. Faaliyet Konuları

İFK'lar aşağıda belirtilen faaliyetleri yapabilecektir:

a. Münhasıran konut finansmanından kaynaklanan alacakların devralınması, devredilmesi, devralınan alacaklardan oluşan varlıkların yönetimi ve alacakların teminat olarak alınması suretiyle kaynak temini, bu amaçla müşteri kuruluşların alacaklarının, alacağın satın alındığı kuruluşa geri satım hakkı ile birlikte veya bu hak olmaksızın devralınması,

b. Tahvil ihracı,

c. İTMK Tebliği çerçevesinde İTMK ihracı,

d. İTMK Tebliği'nden farklı olarak, "Alacakların teminat olarak alınması" kapsamında geri satım hakkı ile devraldığı, dolayısıyla müşteri kuruluşun bilançosunda kalan alacaklara dayalı olarak İTMK ihracı,

e. İDMK Tebliği çerçevesinde İDMK ihracı,

f. Kurulumuzca yayımlanacak düzenlemeleri yürürlüğe girdiği zaman VDMK ve VTMK ihracı,

g. Faaliyetlerinin gerektirdiği risk yönetimi amaçlı işlemlerin yürütülmesi.

Bu faaliyet alanlarından özellikli olanı "likidite faaliyeti" olarak karşımıza çıkmaktadır. İFK'lar bu amaçla geri satım hakkı ile bir kısım alacakları satın almakta ve karşılığında müşteri kuruluşa fon sağlamaktadır. Geri satım hakkı ile satın alınan alacaklar müşteri kuruluşun bilançosunda kalmakta ve İFK'nın sağladığı fonların teminatını oluşturmaktadır. İFK, gerekli fonları sağlayabilmek amacıyla tahvil çıkarabileceği gibi, bu alacak havuzuna dayalı olarak İTMK da ihraç edilebilecektir.

4. Sermaye Yeterliliği

İFK, taşıdığı kredi riskleri için sermaye yeterliliği düzenlemelerine tabi kılınmıştır.

5. Diğer Düzenlemeler

Yukarıdakilere ilave olarak aşağıdaki konularda düzenlemeler yapılmıştır:

a. İFK'lar ana faaliyet konuları dışında faaliyette bulunamayacaktır.

b. İFK'lar üç ayda bir çeşitli bilgileri içeren bir raporu Kurula göndermekle yükümlüdür.

c. Derecelendirme hizmeti verecek kuruluşların Türkiye'de kurulu olması veya Kurulca kabul edilen uluslararası derecelendirme kuruluşları arasında yer alması zorunludur.

d. İlan ve reklamlara ilişkin ilkeler belirlenmiştir.

e. Faaliyet yetki belgelerinin iptali ve faaliyetlerinin geçici olarak durdurulmasına ilişkin esaslar belirlenmiştir.

f. İFK'ların birleşme, devri ve bölünmesine ilişkin esaslar düzenlenmiştir.