| Yargıtay 7. Hukuk Dairesinden: Esas No : 2009/6233 Karar No : 2009/5541 Mahkemesi : İstanbul 6. Sulh Hukuk Mahkemesi Tarihi : 6/6/2006 Numarası : 2006/129-581 Davacı : İl Dernekler Müd. Davalı : Aydın İli ve İlçeleri Kültür ve Eğitim Der. YARGITAY İLAMI Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün kanun yararına bozulması Adalet Bakanlığı'nın yazısı üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından istenilmekle, dosya incelendi, dosyadaki belgeler okundu, tetkik hakiminin açıklamaları dinlendi. Gereği görüşüldü: Dava, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 87. maddesi hükmüne göre açılmış derneğin kendiliğinden sona erdiğinin tespiti istemine ilişkindir. Dosyanın incelenmesinde davanın İstanbul Valiliği İl Dernekler Müdürlüğü'nün 20/1/2005 tarih ve 2005/1292 sayılı yazısı ile açıldığı, esas defterine kaydedildiği, mahkemece tensip yapılıp duruşma günü belirlenmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda davanın kabulüne karar verildiği ve verilen hükmün temyiz edilmeksizin kesinleştiği anlaşılmaktadır. Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanunu'nun 73. maddesi hükmünde "Kanunun gösterdiği istisnalar haricinde hakim her iki tarafı istima veyahut iddia ve müdafaalarını beyan etmeleri için kanuni şekillere tevfikan davet etmedikçe hükmünü veremez.", 5253 sayılı Dernekler Kanunu'nun 18. maddesinin birinci fıkrası hükmünde "Bu kanunla ilgili olarak hukuk mahkemelerinde bakılacak davalarda basit yargılama usulü uygulanır.", 36. maddesinin son cümlesi hükmünde ise "Bu kanunda hüküm bulunmayan hallerde 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümleri uygulanır." denilmektedir. Gerek sözü edilen ve gerekse diğer kanunlarımızda derneklerle ilgili hukuk davalarının duruşma yapılmaksızın dosya üzerinde yapılan inceleme ile sonuçlandırılacağına ilişkin başka bir hüküm de bulunmamaktadır. Açıklanan hukuksal olgular birlikte değerlendirildiğinde dernekler ile ilgili hukuk davalarında mahkemelerce duruşma yapılması, yargılamanın basit yargılama usulüne göre yürütülerek sonuçlandırılması gerektiği kuşkusuzdur. Somut olaya gelince, dava derneğin kendiliğinden sona erdiğinin tespiti istemiyle açıldığına göre az yukarıda açıklanan hukuksal olgular gözönüne alınarak mahkemece öncelikle tensip yapılarak duruşma günü belirlenmesi ve duruşma gününün taraflara tebliği, duruşmaya geldiklerinde taraflardan davaya karşı diyeceklerinin ve varsa delillerinin sorulması, gösterecekleri delillerin toplanması, daha sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir hüküm verilmesi gerekirken, duruşma açılmaksızın davanın dosya üzerinde yapılan inceleme ile sonuçlandırılması isabetsiz, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın kanun yararına bozma istemi bu nedenle yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün HUMK.un 427/6 maddesi hükmüne göre ve sonuca etkili olmamak üzere KANUN YARARINA BOZULMASINA, Kararın onaylı bir örneğinin Resmî Gazete'de yayınlanmak üzere Adalet Bakanlığı'na, yerel mahkemesine gönderilmek üzere dava dosyasının ve kararın onaylı bir örneğinin yüksek Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmesine, 3/12/2009 gününde oybirliği ile karar verildi. -- • -- Yargıtay 7. Hukuk Dairesinden: Esas No : 2009/6386 Karar No : 2009/5848 Mahkemesi : İstanbul 6. Sulh Hukuk Mahkemesi Tarihi : 29/12/2006 Numarası : 2006/1355-1558 Davacı : İstanbul Valiliği İl Dernekler Müdürlüğü Davalı : Türkiye İsrail Dostluk ve İşbirliği Derneği YARGITAY İLAMI Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün kanun yararına bozulması Adalet Bakanlığı'nın yazısı üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından istenilmekle, dosya incelendi, dosyadaki belgeler okundu, tetkik hakiminin açıklamaları dinlendi. Gereği görüşüldü: Dava, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 87. maddesi hükmüne göre açılmış derneğin kendiliğinden sona erdiğinin tespiti istemine ilişkindir. Dosyanın incelenmesinde davanın İstanbul Valiliği İl Dernekler Müdürlüğü'nün 12/10/2006 tarih ve 28130 sayılı yazısı ile açıldığı, esas defterine kaydedildiği, mahkemece tensip yapılıp duruşma günü belirlenmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda davanın kabulüne karar verildiği ve verilen hükmün temyiz edilmeksizin kesinleştiği anlaşılmaktadır. Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanunu'nun 73. maddesi hükmünde "Kanunun gösterdiği istisnalar haricinde hakim her iki tarafı istima veyahut iddia ve müdafaalarını beyan etmeleri için kanuni şekillere tevfikan davet etmedikçe hükmünü veremez.", 5253 sayılı Dernekler Kanunu'nun 18. maddesinin birinci fıkrası hükmünde "Bu kanunla ilgili olarak hukuk mahkemelerinde bakılacak davalarda basit yargılama usulü uygulanır.", 36. maddesinin son cümlesi hükmünde ise "Bu kanunda hüküm bulunmayan hallerde 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümleri uygulanır." denilmektedir. Gerek sözü edilen ve gerekse diğer kanunlarımızda derneklerle ilgili hukuk davalarının duruşma yapılmaksızın dosya üzerinde yapılan inceleme ile sonuçlandırılacağına ilişkin başka bir hüküm de bulunmamaktadır. Açıklanan hukuksal olgular birlikte değerlendirildiğinde dernekler ile ilgili hukuk davalarında mahkemelerce duruşma yapılması, yargılamanın basit yargılama usulüne göre yürütülerek sonuçlandırılması gerektiği kuşkusuzdur. Somut olaya gelince, dava derneğin kendiliğinden sona erdiğinin tespiti istemiyle açıldığına göre az yukarıda açıklanan hukuksal olgular gözönüne alınarak mahkemece öncelikle tensip yapılarak duruşma günü belirlenmesi ve duruşma gününün taraflara tebliği, duruşmaya geldiklerinde taraflardan davaya karşı diyeceklerinin ve varsa delillerinin sorulması, gösterecekleri delillerin toplanması, daha sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir hüküm verilmesi gerekirken, duruşma açılmaksızın davanın dosya üzerinde yapılan inceleme ile sonuçlandırılması isabetsiz, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın kanun yararına bozma istemi bu nedenle yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün HUMK.un 427/6 maddesi hükmüne göre ve sonuca etkili olmamak üzere KANUN YARARINA BOZULMASINA, Kararın onaylı bir örneğinin Resmî Gazete'de yayınlanmak üzere Adalet Bakanlığı'na, yerel mahkemesine gönderilmek üzere dava dosyasının ve kararın onaylı bir örneğinin yüksek Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmesine, 10/12/2009 gününde oybirliği ile karar verildi. -- • -- Yargıtay 7. Hukuk Dairesinden: Esas No : 2009/6387 Karar No : 2009/5849 Mahkemesi : Akşehir Asliye Hukuk Mahkemesi Tarihi : 17/4/2008 Numarası : 2008/228-187 Davacı : Davaname (KH) Davalı : Akşehir Belediyesi Spor Kulübü Derneği YARGITAY İLAMI Taraflar arasındaki davanın yapılan yargılaması sonunda yerel mahkemece verilen hükmün kanun yararına bozulması Adalet Bakanlığının yazısı üzerine Yargıtay C. Başsavcılığı tarafından istenilmekle, tetkik hakiminin açıklamaları dinlendi. Gereği görüşüldü: Akşehir Cumhuriyet Başsavcılığının 9/4/2008 tarihli davanamesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanununun 32/b maddesi gereğince davalı dernek genel kurulunun iptali istenildiği, mahkemece dosya üzerinden mahkememizin görevsizliğine, dosyanın görevli ve yetkili Akşehir Asliye Ceza Mahkemesine gönderilmesi biçiminde karar verildiği ve hükmün temyiz edilmeksizin kesinleştiği anlaşılmaktadır. Hukuk Usulü Kanununun 7. maddesinde "Diğer bir mahkeme yahut idari makam veya yargı merciinin görevine giren bir dava veya iş kendisine arz olunan mahkeme, duruşma yapmadan görevsizlik kararı verebileceği gibi davanın her safhasında kendiliğinden görevli olmadığına da karar verebilir." denilmiş devamında ise "Görev itirazı davanın her safhasında ileri sürülebilir." hükmü getirilmiştir. Yine aynı yasanın 27. maddesinde ise "mahkeme vazifedar veya selahiyettar olmadığından dolayı dava arzuhalinin reddine karar verdiği takdirde arzuhali ve dava dosyasına ait olduğu mahkemeye gönderir ve yeniden harç alınmaz." denilmektedir. Bu yasal düzenlemeler dikkate alındığında mahkemece görevsizlik kararı verilmesi halinde dava dilekçesinin reddine de karar verilmesi gerektiği kuşkusuzdur. Nevar ki mahkemece görevsizlik kararı verildiği halde dava dilekçesinin reddine de karar verilmediğinden oluşturulan hüküm usul hükümlerine uygun düşmemiştir. Hal böyle olunca Yargıtay C. Başsavcılığının HUMK'nun 427/6 maddesine dayalı kanun yararına bozma isteminin açıklanan sebeplerle kabulü ile hükmün sonuca etkili olmamak üzere BOZULMASINA, Kararın onaylı bir örneğinin Resmî Gazete'de yayımlanmak üzere Adalet Bakanlığına, onaylı bir örneğinin Yüksek Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına, dava dosyasının da yerel mahkemesine gönderilmek üzere Yüksek Yargıtay Başsavcılığına gönderilmesine, 10/12/2009 gününde oybirliği ile karar verildi. -- • -- Yargıtay 18. Hukuk Dairesinden: Esas No : 2009/8811 Karar No : 2009/12227 YARGITAY İLAMI Davacı Çetin Turgut ile davalı Nüfus Müdürlüğü arasındaki davada Balıkesir 2. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen ve Yargıtay'ca incelenmeksizin kesinleşmiş bulunan 6/5/2008 günlü ve 2008/29 Esas-187 Karar sayılı kararın yürürlükteki hukuka aykırı olduğu savıyla Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 2/7/2009 gün ve Hukuk-2009/166446 sayılı yazısıyla kanun yararına temyiz edilerek bozulması istenilmiş olmakla, dosyadaki tüm kağıtlar okunup gereği düşünüldü: YARGITAY KARARI Davacı Çetin Turgut tarafından açılan soyadının düzeltilmesi davasında, yapılan yargılama sırasında 6/5/2008 tarihli oturumda nüfus idaresi temsilcisi hazır olmadığı halde hüküm verildiği, soyadının düzeltilmesine dair hükmün ilan edilmesine ilişkin karar verilmediği anlaşılmıştır. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununun 36/1-a maddesinde "Nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davaları, düzeltmeyi isteyen şahıslar ile ilgili resmi dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet Savcıları tarafından yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayıt düzeltme davaları Cumhuriyet Savcısı ve nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülür ve karara bağlanır." hükmü yer almaktadır. Mahkemenin oluşumuna ilişkin bu Kanun hükmü dikkate alınmadan nüfus idaresi temsilcisinin yokluğunda hüküm verilmesi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 27. maddesi uyarınca soyadının düzeltilmesine dair hükmün ilan edilmesi gerekirken, bu hususta karar verilmemiş olması, Doğru görülmemiştir. Bu itibarla yukarıda açıklanan nedenlerle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün HUMK.'nun 427. maddesi gereğince sonuca etkili olmamak kaydıyla kanun yararına BOZULMASINA ve gereği yapılmak üzere kararın bir örneği ile dosyanın Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine, 21/12/2009 gününde oybirliğiyle karar verildi. | 
